Sposób sytuowania kurhanów względem stron świata był ważny w wielu dawnych kulturach, ale nie wszędzie wyglądał identycznie.
Archeolodzy zauważyli jednak pewne powtarzające się zasady.
1. Orientacja wschód–zachód
W wielu kulturach kurhanowych zmarłego układano tak, aby:
głowa była skierowana na zachód,
twarz lub ciało na wschód.
Wschód symbolizował odrodzenie, słońce i nowe życie. Taki układ spotyka się m.in. w kulturach stepowych jak Kultura jamowa czy później u Kultura scytyjska.
2. Orientacja północ–południe
W niektórych regionach stosowano orientację:
głowa na północ,
nogi na południe.
Interpretacje są różne:
związek z drogą słońca,
symbolika świata żywych i zmarłych,
odniesienie do osi kosmicznej świata.
3. Wejścia i elementy konstrukcji
Jeśli kurhan miał komorę lub korytarz (np. grobowce komorowe), to często:
wejście skierowane było na wschód lub południowy wschód,
aby poranne słońce oświetlało wnętrze w określonych dniach roku.
4. Układ całych cmentarzysk
Czasem nie tylko pojedynczy kurhan, ale całe ich grupy ustawiano:
w linie odpowiadające kierunkom świata,
na grzbietach wzgórz biegnących w określonym kierunku,
lub w odniesieniu do ważnych punktów krajobrazu (rzeki, góry).
5. Słowiańskie i wczesnośredniowieczne kurhany
Na terenach dzisiejszej Polski w kurhanach wczesnosłowiańskich często spotyka się:
orientację wschód–zachód,
choć bywa ona nieregularna, bo ważniejszy bywał kształt terenu.
Podsumowanie:
Najczęstsza orientacja kurhanów to wschód–zachód, związana z symboliką słońca i odrodzenia, ale w różnych kulturach spotyka się też układ północ–południe lub zależny od lokalnej tradycji i krajobrazu.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz