Polscy badacze XIX–XX w.

 Polscy badacze XIX–XX w.

To oni jako pierwsi opisali krajobraz Krakowa:
      Ambroży Grabowski
pisał o dawnych kopcach i ich zanikaniu
      Michał Baliński
opisywał topografię historyczną Krakowa
      Stanisław Tomkowicz
badał zabytki i krajobraz Krakowa.

W ich pracach pojawiają się:
wzmianki o zniszczonych kopcach
informacje, że zniknęły przy robotach ziemnych.

   Michał Baliński (1794–1864), polski historyk i publicysta, wraz z Tymoteuszem Lipińskim, jest autorem fundamentalnego dzieła "Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym opisana". 

   W ramach tego monumentalnego projektu, w tomach poświęconych historii Polski, Baliński szczegółowo opisywał:
• Topografię historyczną Krakowa: 

   Szczegółowo omawiał układ miasta, kluczowe zabytki, kościoły, zamek królewski na Wawelu oraz historyczne dzielnice Krakowa. 

    Stanisław Tomkowicz (1850–1933) był wybitnym historykiem sztuki, konserwatorem i badaczem dziejów Krakowa. 

   W swojej pracy dokumentował zabytki budownictwa, kościoły, ulice oraz domy krakowskie, wpływając na ochronę dziedzictwa kulturowego miasta,

   Ambroży Grabowski (1782–1868), krakowski antykwariusz i historyk amator, pisał o kopcach krakowskich, w tym o tych związanych z legendami o Kraku i jego rodzinie, w swoich pracach takich jak Dawne zabytki miasta Krakowa (1850) oraz Teki Grabowskie.

  Opisy kopców u Grabowskiego.      

  Grabowski wspominał Kopiec Krakusa (Kraków Mound) jako starożytny kurhan związany z legendarnym założycielem miasta, odwołując się do tradycji ludowej i map z epoki zaborów. W kontekście Podgórza i Krzemionek notował nazwy miejscowe, w tym „Mogiłę Babki Krakusowej” lub podobną – małe wzgórze obok Kopca Krakusa, widniejące na mapach austriackich (jak Metryka Józefińska ok. 1785–1788), interpretując je jako relikt ludowych podań o babce Kraka.

MOGIŁA ....... KURHAN ?

 Słowo kurhan ma pochodzenie tureckie (wschodnie). 

Słownik języka polskiego PWN
Oto kluczowe informacje na temat etymologii tego słowa:

• Pochodzenie: Wywodzi się z języków tureckich, prawdopodobnie od słowa kurgan, co oznacza "kopiec", "twierdza" lub "umocnione miejsce". 

• Droga do polszczyzny: Do języka polskiego trafiło najprawdopodobniej za pośrednictwem języka ukraińskiego lub rosyjskiego, określając charakterystyczne nasypy ziemne spotykane na stepach wschodnioeuropejskich. 

• Znaczenie: W języku polskim kurhan oznacza mogiłę w formie kopca (ziemnego lub kamiennego), usypywanego nad grobem, często z okresu neolitu lub wczesnego średniowiecza.

    MOGIŁA ....... KURHAN ?

Pochodzenie słowa mogiła w języku polskim .

  Słowo mogiła w języku polskim wywodzi się z prasłowiańskiego rdzenia *mogyla, który oznaczał nasyp, kopiec lub wzgórze. 
Oto główne informacje o pochodzeniu i znaczeniu tego słowa:

• Pochodzenie słowiańskie: Etymologia słowa wiąże się z prasłowiańskim czasownikiem *mogi (móc, potrafić), co pośrednio sugeruje "coś, co zostało usypane (przy użyciu siły/mocy)" lub "wielki nasyp". 

• Pierwotne znaczenie: Początkowo mogiła nie oznaczała grobu w dzisiejszym rozumieniu, lecz nasyp ziemny, kopiec (kurhan) usypany nad miejscem pochówku, co w języku staropolskim często funkcjonowało jako określenie góry lub wzgórza.

• Ewolucja znaczenia: Z czasem wyraz zaczął być używany jako synonim grobu, miejsca spoczynku zmarłego, a zwłaszcza mogiły zbiorowej lub powstańczej (ziemnej, z krzyżem). 

RĘKAWKA.....1000 lat

 Legendy są kluczem do prawdziwego nazewnictwa Kopca Kraka.

Kopiec Kraka , a własciwym określeniem jest Kopiec Krakusa ?

Kolberg pisał Mogiła Babki Krakusa, Metryka Józefińska (1785–1788) roku określiła nazwe Mogiła Babki Krakusa.

  Stare przesłania mają nieprawdopodobny wymiar i prawdziwy ..... !!!!!!

   Od 2026 roku pisze, mówie:

     * Kopiec Krakusa.
     * Mogiła Babki Krakusa.

  Przesłania ludowe są jedynym nazewnictwem kopców, mogił.

   Kurhany ..... ??? NIE.
     Od dzisiaj MOGIŁY W NEKROPOLIS KRAKOWA.  Mają inny wymiar nazewnictwa. Zamieniam kurhany na mogiły !!!!!

   Rękawka to tradycyjne krakowskie święto wiosny obchodzone we wtorek po Wielkanocy na Wzgórzu Lasoty (przy Kopcu Krakusa). W 2025 roku wydarzenie odbyło się 22 kwietnia. Jest to plenerowa impreza historyczna, w ramach której odbywa się m.in. turniej rycerski oraz jarmark. 

  OGŁASZAM INICJATYWE PRAWDZIWEJ IMPREZY .... RĘKAWKA .... !!!!!
    USYPIEMY MOGIŁE BABKI KRAKUSA !!
Krakowianie przyniosą w czapkach, rękawach, fartuchach ziemie. Usypią zapomnianą Mogiłè Babki Krakusa. To historia i spontaniczność dnia " ŔĘKAWKI"..

Wiem że to nieprawdopodobna inicjatywa, ale do trrzech lat zostanie wykonana. Formalności i Nasza kreacja bedzie czynem. Prawdziwa Ŕekawka w 2028 - 2029 roku befzie hołdem dla tradycji Krakowa.
Zapewniam, uruchomie pokłady wiedzy i tradycji. Blog jest niszowym wymiarem, ale odpowiednie podejście do mediów sprawi że przstrzeń Krakowa odzyska zapomnianą mogiłe... .

     Framciszek
Nieprawdobna Rękawka od 1000 lat !!

Mogiła Babki Krakusowej, Kopiec Babki Kraka,

 Mogiła Babki Krakusowej - udokumentowane potwierdzenie.

Niesamowita baza dokumentacyjna, potwierdzająca dokładną lokalizacje.

Dlaczego archeologia krakowska nie dotyka tego tematu. To Nasza niesamowita historia ..... zapomniana ...... spychana w mroki ignorancji historycznego szacunku dla pradziejów Krakowa.

  Metryka Józefińska (1785–1788) to austriacki kataster gruntowy Galicji z czasów Józefa II, zawierający szczegółowe spisy pól, właścicieli i mapy katastralne, ale nie jest to pojedyncza mapa Krakowa – raczej zbiór dokumentów dla regionu z planami poszczególnych niw i wsi.

   Dostępność map Krakowa z tego okresu

   Oryginalne arkusze katastralne Metryki Józefińskiej dla Krakowa i okolic (np. Podgórza, Krzemionek) przechowywane są w archiwach, m.in. w Centralnym Państwowym Archiwum Historyicznym Ukrainy we Lwowie

  Cyfrowe wersje lub rekonstrukcje dostępne online w portalach jak dawne mapy Krakowa (dawnemapykrakowa.pl) czy Polona.pl – np. mapa województwa krakowskiego z 1788 r. (skala 1:200 000) z planem miasta w narożniku.

Po szybkiej analizie niedostępne online.

Powiązanie z "Mogiłą Babki Krakusa"
   Na austriackich mapach katastralnych z lat 1785–1790 (część Metryki Józefińskiej lub stabilizacyjnych) okolice Kopca Krakusa oznaczano z nazwami jak "Mogiła Babki Krakusowej" – małe wzgórze NE (   North East) od kopca, widoczne na planach Podgórza.
    Te mapy potwierdzają ludową nazwę, choć sam kataster skupiał się na gruntach, nie legendach.

https://youtu.be/NdMi191tGm0?is=vWzL8Juc6qQNlvFr

      NIEZNANY/ZAPOMNIANY KRAKÓW !!!!!

Mapy katastralne z okresu austriackiego (szczególnie z końca XVIII wieku) są niezwykle szczegółowym źródłem historycznym, obejmującym tereny zaboru austriackiego (Galicja, Śląsk Austriacki). Kluczowe dla tego okresu są Metryka Józefińska (1785–1788) oraz Metryka Franciszkańska (1819–1820), które stworzyły fundament pod kataster gruntowy. 

Mogiła Babki Krakusowej

 Rok 1926 ....... Kraków.

Który kopiec był usypany pierwszy. Babki Kraka .... Kopiec Kraka ?

 Dylematy ..... hipotezy ....?

 O dawnych opowieściach pisał m.in. etnograf Oskar Kolberg, który zanotował, że niedaleko kopca Kraka ludzie wskazywali małe wzniesienie ziemi zwane właśnie mogiłą jego babki.

  Oskar Kolberg zapisał w swoim dziele o dawnych podaniach krakowskich informację o miejscu nazywanym „Mogiłą Babki Krakusa”, które miało znajdować się niedaleko dzisiejszego Kopiec Krakusa.
Co dokładnie napisał Kolberg
Kolberg zanotował ludowe podanie w taki sposób (XIX w.):
„Opodal od mogiły Krakusa, na dalszym ciągu Krzemionek (na prost prawie krakowskich Lipek) pokazują małą wyniosłość ziemi zwaną Mogiłą Babki Krakusa.”.

 Kurhan Babki Kraka
„Pod Krakowem stoi wielki kopiec, który lud nazywa mogiłą Krakusa, a niektórzy mówią też Babką Kraka.   Dawni ludzie powiadają, że tam leży sam Krak, który miasto Kraków założył. Po jego śmierci lud usypał wielki kurhan z ziemi, a każdy niósł ziemię w czapce albo w fartuchu, żeby uczcić swego pana.
  Inni znów powiadają, że była tam stara niewiasta, którą nazywano Babką Kraka. Mieszkała ona nieopodal i pilnowała grobu, a ludzie przynosili jej jadło, aby mogiły strzegła. Kiedy umarła, pochowano ją przy kopcu, i odtąd niektórzy nazywają to miejsce kurhanem Babki.
  Starsi ludzie mówili także, że nocami widać tam światła i słychać dziwne głosy, jakby duchy chodziły po kopcu. Dlatego dawniej mało kto o północy tam chodził, bo się bali, że to dusza starego króla lub tej babki grobu pilnuje.”

  Oskar Kolberg (1814–1890) był polskim etnografem, folklorystą i kompozytorem, który całe życie poświęcił zbieraniu i opisywaniu kultury ludowej – pieśni, legend, zwyczajów, tańców i gwar z różnych regionów Polski.

Gród Wiślan - 4

 Jak wyglądał Wawel ...... ? - VIII–IX wieku.

 Główne centrum plemienia Wiślan w Małopolsce. Gród Kraka.

Można to sobie wyobrazić tak:

     * brak zamku i katedry,

     * całe wzgórze otoczone wodą - Wisła,

    * główna strażnica, wejście do grodu z drewnianym mostem.

     * drewniany gród plemienny,

     * drewniana palisada, wały ziemne.

     * kilkadziesiąt chat,

     * kilka wewnętrznych mostków drewnianych nad zapadliskami,

     * ogień z palenisk i dym nad wzgórzem,

     * strażnicy na wałach obserwujący okolice Wisły,

     * od strony wschodniej (północno-wschodnia) wzgórza 5 - 6 metrowa wzniedienie, z głównym punktem obserwacyjnym na szczycie i najważniejsze - rezydencja Władcy Wiślan.

     * strona zachodnia wzgórza płaska z licznymi chatami i tutaj koncentruje sie podstawowe/codzienne życie grodu.

    * w środkowej części czworoboczny plac - bliżej wjazdu. Wzgórze przecięte głebokim zapadliskiem i pytanie ? Jak taki ggłęboki naturalny fragment wzgórza kształtował przestrzeń grodu?

Od pradawnych wieków ukształtowanie wzgórza narzuciło formę podziału/przeznaczenia miejsc zamieszkania/działania ludzi.  Organizacja przestrzeni "Wawelu".

Wiarygodny obraz wzgórza ?

Na Wzgórzu Wawelskim w średniowieczu i wcześniej istniał podział na zamek górny (wyższy) i dolny (niższy).

Różnica terenu około 4 - 6 metrów.

Po X wieku forma podziału wzgórza nie uległa zmianie. 

Podział wzgórza

Zamek górny, zlokalizowany w północno-wschodnim narożniku, służył jako rezydencja królewska z wieżą obronną i budynkami mieszkalnymi w stylu romańskim, zbudowanymi na przełomie XI i XII wieku. 

Zamek dolny na zachodzie był osadą przygrodową z zabudowaniami gospodarczymi, kościołami, katedrą i fortyfikacjami, otoczony murem po 1016 roku.